GRUPU ALFREDO NO PARTIDU OPOZISAUN SIRA
IHA POZISAUN NE´EBÉ DILEMÁTIKA KONA-BA LU-HORTA
Hakerek-na´in haree katak rezultadu dahikus (finál) votu hahilik (eleisaun) prezidensiál iha fila dahuluk nian (primeira volta) kurakuran hakbesik ba númeru ne´ebé maka hakerek-na´in hatada tiha ona iha ninia artigu ho títulu “Sé maka sei sai Prezidente ba períodu 2007 – 2012?”. Haree hosi sura hamutuk votu apuramentu nasionál provizóriu daruak nian ne´ebé Komisaun Nasionál Hahilik nian ka CNE (comissão Nacionál das Eleisôes) fó-sai ba públiku iha loron Kinta, 18-04-07, maka tuirmai ne´e: kandidatu ho númeru aas ka fatin dahuluk nian maka Lu-Olo ne´ebé hetan votu sura hamutuk 112. 666 ka persentajen 27,89, fatin daruak (segundu) maka Horta ne´ebé hetan votu sura hamutuk 88.102 ka persentajen 21,81, fatin datoluk (terseiru) maka Lasama ne´ebé hetan votu sura hamutuk 77.459 ka persentajen 19,18, no fatin dahaat (kuartu) maka Xavier ne´ebé hetan votu sura hamutuk 58.125 ka persentajen 14,39. Kandidatu na´in-haat sira seluk sira-nia persentajen la to´o 10. Haree ba rezultadu hirak-ne´e, Kandidatu Lu-Olo no Horta sei konkorre dala ida tan ba fila daruak nian, ne´ebé lei Eleitorál nian hateten katak bainhira kandidatu sira la hetan to´o persentajen 50 ka liu, maka kandidatu ne´ebé hetan númeru aas fatin dahuluk no daruak nian sei bá tuir tan hili daruak nian. Ho maturidade polítika kandidatu prezidente na´in-neen sira-seluk tenke simu rezultadu lakon ida-ne´e. Kandidatu Lu-Horta, ida sei bá troka Kadeira Xanana nian. Sasukat no fatór saída de´it maka ka´er destinu Lu-Horta nian?
Sasukat sira maka tuirmai ne´e:
Sasukat Figura nian
Iha rai avansadu no dezenvolvidu balu, sidadaun sira ne´ebé iha kbiit matenek nato´on, iha tempu hahilik ruma, sira sei hili sira-nia ema ka kandidatu ho sasukat figura nian; kandidatu ne´e tenke iha matenek intelektuál, iha koñesimentu jerál iha área oioin no mós hetan konfiansa, la´ós deit hosi ninia povu maibé mós komunidade internasionál. Karik sasukat ida-ne´e maka sidadaun Timoroan ne´ebé iha kbiit matenek nato´on sira uza, inklui kandidatu prezidente na´in-neen ho sira-nia simpatizante no militante sira, entaun sei la iha dúvida katak Horta sei manán iha fila daruak nian. Sai hahusuk ida maka oinsá povu hirak-ne´ebé uza sasukat seluk? Sasukat partidu nian ka sasukat bandeira nian, ka sasukat sentimentu istóriku nian?
Sasukat partidu nian (partidu iha-ne´e refere liu ba bandeira ka simbúlu partidu nian)
Tuir hakerek-na´in ninia haree, iha fila dahuluk hahilik nian fasíl lahalimar duké fila daruak nian agora. Fila daruak ne´e fasil ba povu hirak-ne´ebé la´ós mate-moris ba partidu ka ema independente no mós ba sidadaun simples sira, tanba bainhira sira ba tu´u karik iha fatin tu´u rua ka fotografia rua ka bandeira rua deit; liuliu sira-ne´ebé la iha koñesimentu nato´on kona-ba figura na´in-rua ne´e nian no lala´ok polítika na´in-rua ne´e nian. Ho razaun ne´e maka iha posibilidade boot atu ema barak ne´ebé hela iha foho sei vota ba Lu-Olo, tanba sira sei uza sira emosaun istóriku maka´as liu atu tu´u ba bandeira.
Fatór determinante sira maka tuirmai ne´e:
1. Partidu polítika sira
Uluknanai´n hakerek-na´in hakarak halo fafahek partidu polítiku ba oin rua:
a. Partidu FRETILIN
Partidu FRETILIN (FRETILIN partidu) ne´ebé Isin FRETILIN no klamar
FRETILIN nian, ne´ebé maka ka´er ukun daudaun. La iha dúvida ba militante no simpatizante sira atu vota daruak nian ba Lu-Olo; liuliu povu sira iha foho ne´ebé uza emosaun istóriku maka´as sira sei vota ba bandeira FRETILIN. FRETILIN mudansa ka renovadór ne´ebé klamar FRETILIN no isin mudansa (inklui Horta no Xanana ( ne´ebé hatais roupa independente), Partidu UNDERTIM, FRETILIN mudansa no partidu CNRT).
Liafuan balu ne´ebé polítiku balu FRETILIN nian hateten iha tinan balu kotuk maka hanesan tuirmai ne´e: “FRETILIN ninia ema rasik maka bele hatún FRETILIN” no liafuan ida-seluk maka “FRETILIN sei manán nafatin maske FRETILIN partidu lakon”. To´o ba ne´e, hakerek-na´in hakarak lehat liafuan rua maka hatada tiha iha leten.
Ø FRETILIN ninia ema rasik maka bele hatún FRETILIN
Karik bainhira horta maka manán iha fila daruak ne´e nian, entaun liafuan ne´e sai duni realidade; ema sira-ne’ebé hosi Partidu UNDERTIM, FRETILIN mudansa no CNRT ne´ebé fó apoiu masimu ba Horta, ema hirak-ne´e mesak ema FRETILIN nian de´it, sira sai hosi partidu FRETILIN tanba razaun ideia balu ne´ebé lahanesan. Objetivu sira sai hosi partidu FRETILIN maka atu hadi´a liután no halo mudansa iha FRETILIN ninia laran hodi nune´e FRETILIN bele manán iha tempu oinmai. polítiku FRETILIN mudansa ninia balu hateten katak “maske ami agora FRETLIN mudansa ona maibé ami FRETILIN nafatin”. Horta mós loron ida hatenten: “ha´u mós ema FRETILIN nian, fundadór FRETILIN nian no isin-klamar FRETILIN nian”. Tanba ne´e Horta ka Lu-Olo maka manán, ne´e hanesan FRETILIN maka manán nafatin.
Ø FRETILIN sei manán nafatin maske FRETILIN partidu bele lakon
Loos duni, dala ida tan ita haree-hetan katak karik bainhira Lu-Olo lakon, ida ne´e hanesan momentu ida reflesaun nian, hadi´a an nian, hodi nune´e bele manán iha tempu oinmai. Hanesan Horta hateten katak ninia isin-klamar FRETILIN nian, tanba ne´e karik Horta mós iha hanoin atu hadi´a liután FRETILIN, ne´ebé iha momentu ida-ne´e nia hatais hela roupa independente nian ka UNDERTIM nian ka FRETILIN mudansa nian ka CNRT nian, maibé ninia klamar nafatin FRETILIN nian. Lu-Horta ne´e nu´udar ema mesak uma laran ninian de´it ne´ebé haksesuk fafahek rikusoin inan-aman nian. Partidu ne´ebé iha relasaun familiár besik ho umakain FRETILIN maka ASDT. Relasaun familiár ne´e maka dala barak Horta bolu Lu-Olu nu´udar Tiu no Xavier nu´udar Avó.
Oinsá ema hosi partidu opozisaun sira-seluk ne´ebé la iha relasaun famíliár ho umakain FRETILIN nian ne´e? Tanba ne´e, bainhira karik Horta maka manán ne´e hanesan FRETILIN maka manán nafatin. Ida-ne´e hanesan Troka isin de´it maibé klamar nafatin. Hanesan isin FRETILIN bele mate maibé klamar FRETILIN sei la mate. Ho ne´e, hakerek-na´in bele hateten Nu´udar figura Horta-Lu-Olo sei bá konkorre tan iha fila daruak nian maibé hanesan FRETILIN, maka FRETILIN manán tiha ona iha fila dahuluk nian.
b. Partidu opozisaun sira (La inklui partidu UNDERTIM no CNRT)
Iha ne´e hakerek-na´in hakarak ko´alia kona de´it ba partidu rua ne´ebé hetan votu boot iha fila dahuluk hahilik prezidensiál nian hafoin Lu-Horta. Partidu rua ne´e maka:
Ø Partidu PD
To´o iha ne´e, partidu PD iha pozisaun polítika ne´ebé dilemátika tebetebes atu hili ida hosi Lu-Horta. Iha opsaun balu sai tatetuk ba PD maka Tuirmai ne´e:
Ida: Vota ba Lu-Olo
Iha posibilidade vota ba Lu-Olo tanba Karik ho razaun partidu opozisaun sira laran-moras ba Horta, liuliu ba ema hirak hosi partidu CNRT, partidu UNDERTIM, FRETILIN mudansa no sira-seluk ne´ebé apoia hodi kandidata Horta. Sira laran-moras tanba sira-nia partidu harii no la´o durante tempu naruk (tinan 5 ninia laran); gasta osan barak, enerjia barak no tempu barak ho objetivu atu hetan rezultadu di´ak liuhosi hahilik prezidensíal ida-ne´e. Ho laran-susár, ema hirak-ne´ebé ladún servisu kole, partidu ne´ebé foin moris iha fulan ida ka balu fali iha fulan balu ninia laran manán fali konfiansa hosi povu. Buat hirak-ne´e bele hamoe no halo laran-susar partidu opozisaun sira-nia ema.
Iha mós posibilidade atu vota ba Lu-Olo tanba ho razaun Lu-Olo ema ida ne´ebé konsistente, liuliu ninia linguajen polítika ne´ebé ba loos-mai loos. Lahanesan ho Horta ninian, nu´udar diplomata ida dala barak nia uza liafuan ne´ebé iha diferente entre ´liafuan´ no ´sentidu´ iha ninia polítika diplomátika. Nia (Horta) iha fluénsia ko´alia ho sentidu rua (master of double talk), tantu linguajen diplomasia ka prosedimentu no pratika diplomasia nian. Purezemplu bainhira Horta sei ka´er knaar nu´udar Ministru Rarosan Rai-Liur no Tulun-lisuk nian, nia hetan krítika maka´as hosi ema partidu opozisaun sira-nian, liuliu Horta ninia polítika kona-ba Markasaun Fronteira Tasi nian ho Austrália, Markasaun Fronteira Rai nian ho Indonézia. Bainhira nia ka´er knaar nu´udar Primeiru Ministru hafoin troka Marii tanba Krize polítika-militár iha fulan-Abril no Maiu, tinan 2006, nia la konsege rezolve problema hotu-hotu; problema F-FDTL-PNTL, deslokadu, petisionariu no Alfredo nian. Nia mós halo laran susár ema polítiku balu opozisaun nian hodi hatenten, sira (opozisaun) maka ka´er governu ne´e karik sira sei la hetan tulun hosi rai-liur no governu ne´e ukun la to´o tinan karik. Daudaun ne´e nia (Horta) hakbesik an fali ba ema opozisaun sira inklui PD atu fó vota konfiasa ba nia. Kona-ba problema petisionáriu nian no Alfredo nian, nuda´ar diplomata ida, horta hetan susár tanba tenke rona ema hotu-hotu no difikuldade hotu no lehat ninia tatetuk hotu hafoin responsabiliza ba desizaun ka polítika sasá de´it maka nia foti. Tanba ne´e, ita haree-hetan hahalok laliga ba kazu hirak-ne´e. Bainhira ema opozisaun sira kritika Horta katak nia la iha kapasidade atu rezolve problema petisionariu no Alfredo nian, ho liafuan diplomasia nia hateten hodi kompara “telespetadór tebe-bola ne´ebé hamriik iha liur kampu ka liña kampu sorin ne´ebé baibain nia maka hanesan matenek ka hatene liu hotu treinadór jogadór tebe-bola sira-nian”.
Rua: Vota ba Horta
PD iha posibilidade boot atu vota ba Horta ho razaun Lu-Olo ne´ebé reprezenta ka hetan kandidata hosi partidu FRETILIN nian hanesan inimigu boot ba PD. Opozisaun sira hatene ona momoos lala´ok polítika FRETILIN nian durante ninia ukun iha tinan liman ninia laran, liuliu relasiona ho krize polítika-militár; kazu fahe-kilat, problema petisionáriu, problema F-FDTL no PNTL no mós Kazu Alfredo nian. kompara ho xanana, susár ona Xanana (ema independente) nu´udar xefe-estadu nian hodi hakuak ema hotu-hotu, liuliu oinsá bele rona ema hosi opozisaun sira, satán Lu-Olo maka sei sai prezidente no hahilik lejislativa ne´ebé sei hala´o iha loron 30, fulan-Juñu, tinan 2007; ne´ebé maka Partidu FRETILIN manan, maka ai-rin rua Estadu no governu sei sai farda ida ba Partidu FRETILIN nia Interese, ida-ne´e sei sai fatuk boot ida iha ema opozisaun sira-nia dalan.
Haree ba figura, PD sei la iha duvida atu vota ba Horta tanba Horta iha kbi´it intelektuál, ema koñesidu iha mundu no liuliu hakarak hakuak ema hotu-hotu.
Tolu: La vota ba sira na´in-rua hotu
Vota ba ida hosi Lu-Horta ne´e signifika fo lejitimidade ba prezidente ne´ebé eleitu. Dala ruma iha futuru, Partidu opozisaun sira tenke simu desizaun ka polítika sasá de´it maka prezidente eleitu ne´e foti maske kontra sira-nia polítika rasik, tanba prezidente ne´ebé eleitu sei justifika ninia an hodi hateten “tanba imi maka hili ha’u.
Hosi opsaun tolu ne´e susár no dilemátika tebetebes atu PD foti ninia desizaun polítika. Dala barak PD hato´o ninia deklarasaun polítika hodi hateten katak “tempu to´o ona atu jerasaun foun ka´er ukun!” Tuir hakerek-na´in ninia haree liafuan jerasaun foun relasiona ho kandidatu rua ne´e la refere ba sira na´in-rua ne´e hotu. Ka dala ruma PD vota ba Horta tanba horta ninia otas ki´ik liu ka joven liu Lu-Olo nian, joven liu tanba dala barak Horta bolu Lu-Olo nu´udar ninia Tiu?
Vota sira na´in-rua ne´e ida, ne´e hanesan vota ba FRETILIN nafatin. Sira rua iha umakain FRETILIN hotu. Lu-Olo haree liu ba interese umakain FRETILIN ninian, Horta La´os haree de´it ba interese umakain FRETILIN nian, maibé haree mós interese umakain viziñu sira-seluk ne´ebé hale´u nia.
La hili sira na´in-rua ne´e hotu ne´e signifika la iha responsabilidade no konxiénsia polítika ba dezenvolvimentu nasaun Timor-Leste nian. Sira la fó ezemplu di´ak ba sidadaun atu hala´o ninia direitu polítika. Ho opsaun hirak-ne´e, hein PD sei vota hodi tetu buat hotu molok fó ninia desizaun polítika.
c. Partidu ASDT
Hanesan Ita-nia istória hateten katak Partidu FRETILIN daudaun ne´e maihosi ASDT (ASDT hafoin muda ba FRETELIN). Ita hotu hatene lala´ok mudansa iha tempu ne´ebá. Hafoin sai tiha frente iha ninia lala´ok, nakonu ho problema ka diferensa barak. Ema sira iha tempu ne´ebá maka daudaun ne´e halo lala´ok polítika hela. Entre sira ne´e hakerek-na´in bele hateten Xavier, prezidente ASDT daudaun ne´e, Lu-Olo, Horta, Xanana no seluk-seluk tan. Oinsá hafoin hetan tiha ukun-an, sira la haloos hela istória ba jerasaun foun ida-ne´e no sira-seluk ne´ebé sei mai, maibé balu halo manipulasaun hela ba ita-nia istória. Tanba ne´e, ita haree, moris hias fali ASDT, FRETILIN Maputu, FRETILIN mudansa, CPD-RDTL, CNRT no UNDERTIM. Oinsá desizaun polítika Xavier nian ho kandidatu Lu-Horta nian. Ba Xavier ema na´in-rua ne´e la´ós ona ema foun ba nia. Dala barak Horta bolu Lu-Olo nu´udar ninia Tiu no Xavier nu´udar ninia avó. Hanesan hakerek-na´in hateten tiha ona katak sira ne´e mesak iha relasaun familiár FRETILIN ninian. Ita rona karik deklarasaun Xavier liuhosi TVTL, nia hateten katak nia seidauk foti desizaun polítika kona-ba kandidatu Lu-Horta nian. Xavier hateten “tuir ha´u nia haree sira rua (Lu-Horta) aat hotu, maibé ami sei hili ida-ne´ebé maka aat uitoan”. Ho liafuan hirak ne´e bele hateten ASDT iha mós pozisaun ida ne´ebé dilemátika tebes. Liuhosi Xavier ninia liafuan ne’e, hakerek-na´in lehat to´o ninia liafuan maka tuirmai ne´e:
Liafuan kandidatu ida-ne´ebé aat uitoan, karik Xavier refere ba Horta. Tanba ASDT la iha lia sakar ne´ebé signifikante tebes hasoru Horta. La iha konfrontasaun polítika ne´ebé boot hasoru Horta durante ninia ukun nu´udar Primeiru Ministru. Nu´udar Horta Hatada lia ba Xavier-LU-Olo, maka ASDT sei hako´ak metin ninia beoan Horta liu fali ninia oan Lu-Olo.
Liafuan kandidatu ida-ne´ebé aat (aat liu), karik refere ba Lu-Olo, ASDT sei la vota ba Partidu FRETILIN tanba ASDT hatene ona ninia lala´ok polítika iha tinan 5 ninia laran; ne´ebé nakonu ho foer no problema barak hahú hosi kazu fahe kilat, petisionáriu, F/FDTL-PNTL no kazu Alfredo nian.
Maske ASDT iha posibilidade boot atu vota ba Horta, maibé la taka mós dalan atu ASDT vota ba Lu-Olo. Karik ita rona deklarasaun balu hosi Xavier nian, ne´ebé Dala barak nia temi kona-ba asuntu rasizmu (malae-mutin no malae-metan), ninia polítika maka kontra ka la simu ukun-na´in sira ho rasa malae-mutin-malae-metan nian. Haktuir nia, ida-ne´e hanesan forma kolonizasaun ida. Karik nune´e, Lu-Olo sei iha hakat balu iha fila daruak ne´ebé sei mai.
2. CPD-RDTL
CPD-RDTL Nu´udar movimentu ne´ebé iha ema barak besik hale´u territoriu tomak. CPD-RDTL hanesan mós iha relasaun familiár ho umakain FRETILIN nian. FRETILIN ne´ebé daudaun ukun maka partidu FRETILIN, CPD-RDTL ne´e maka FRETILIN movimentu. Hafaoin ukun-an CPD-RDTL iha haksesuk no ataka maka´as hasoru partidu FRETILIN. Loron boot nasionál balu ne´ebé governu selebra la hetan partisipasaun hosi CPD-RDTL. Purezemplu Governu (Partidu FRETILIN) hala´o seremónia loron boot nasionál nian hodi dada bandeira, iha tempu hanesan CPD-RDTL mós hala´o ninia seremónia dada bandeira rasik. Iha akontesimentu balu ne´ebé Governu halo presaun tantu psikolojía no físika hasoru membru CPD-RDTL nian. Povu liuliu iha foho iha dúvida boot no la hatene loloos sira-nia estadu demokrátiku maka ida-ne´ebé loos? Povu dala ida tan ta´uk hanesan tempu Indonézia nian, ne´ebé atu leál loos ba Indonézio (forsa indonézia nian) ka ba FALINTIL nian? Nune´e maka daudaun ne´e akontese iha foho balu, povu iha situasaun dilemátika tebetebes, atu fiár ba governu Partidu FRETILIN nian ka ba FRETILIN movimentu nian. Hanesan surpresa boot ida, karik foinlalais ne´e maka teki-teki FRETILIN Movimentu hetan naroman hosi lalehan hodi fó sira-nia votu konfiasa ba Partidu FRETILIN. Loke tan ita-nia povu nia matan hodi haree katak, afinal FRETILIN partidu no FRETILIN movimentu ne´e hanesan oan rua ne´ebé haksesuk rikusoin iha umakain ida ninia laran, bainhira ema seluk hakarak mai hada´u rikusoin ne´e maka sira rua tenke hamutuk hodi hasoru fali ema ne´e. Ita lehat liafuan Marii nian iha loron ida, iha serémonia konsolidasaun partidu nian, nia hateten: FRETILIN ne´e hanesan ai-hun ida, krize (forsa sira seluk) ne´e hanesan anin ida, ne´ebé mai huu ai-tahan sira. Ai-tahan maran sei monu hotu no ai-tahan matak sira sei troka fali (moris fali). Ai-hun ne´e sei moris matak liután tanba ita-nia ai-tahan matak mai hamutuk fali ho ita. Ai-tahan matak ida-ne´e, nia (Marii) refere ba Sr. Ai-tahan Matak, sekretáriu Jerál CPD-RDTL nian. Ho votu konfiansa ida-ne´e, CPD-RDTL sei vota ba Lu-Olo.
3. Alfredo ho ninia Grupu.
Hanesan ita hotu hatene katak iha ema barak maka simpatía ba Alfredo, entre ema hirak-ne´e inklui, juventude barak iha Dili, petisionáriu, Railos no partidu polítiku balu; liuliu opozisaun sira. Grupu Alfredo ne´e hanesan grupu presaun (pressure group). Liafuan grupu presaun daudaun ne´e ema hanaran filafali nu´udar grupu interesse (interest group). Ita hatene katak problema hun Alfredo nian maka problema militár nian, ne´ebé tatutan problema hun petisionáriu ninian. Oinsá Alfredo ninia pozisaun ba kandidatu Lu-Horta nian? Alfredo mós iha pozisaun dilemátika tebes, dilematika tanba:
a. Karik Alfredo vota ba Horta tanba Alfredo hatene katak kazu krize polítika-militar maka FRETILIN. FRETILIN maka kauza no provoka krize ne´e hodi hamoris problema hotu-hotu; kazu fahe kilat, petisionáriu, F/FDTL-PNTL no ninia problema rasik. Vota ba Lu-Olo ne´e hanesan oho ninia an rasik. Grupu Alfredo nu´udar grupu interese ka grupu presaun hakarak fo influénsia ba órgaun estadu ho governu nian hodi foti desizaun ne´ebé bele favorese ba ninia interese. Loos duni Alfredo grupu la iha reprezentante iha parlamentu hanesan partidu sira seluk, maibé atu lori ninia interese ba oin, nia fó influénsia deit ema ka partidu balu ne´ebé reprezenta povu iha parlamentu. Hanesan realidade ita haree nia fó influénsia ba Leandro Isaak no seluk-seluk tan.
b. Iha mós posibilidade Alfredo vota ba Lu-Olo, tanba Alfredo bele lakon konfiasa ba Horta. Horta hanesan uza nia nu´udar instrumentu atu fó presaun ba governu FRETILIN nian. Rezultadu maka ita haree katak iha duni ezijénsia no presaun maka´as ba Marii ninia governasaun hodi Marii tun hosi ai-rin governu nian. Hafoin Horta sa´e, Alfredo mehi katak nia sei hetan naroman ruma hosi Horta ninia ukun. Ikusmai nia hamutuk ho grupu no ema partidu nian balu basa sira-nia rein-toos hodi hateten, afinál nia (Horta) hakarak uza de´it ita nu´udar instrumentu ida hodi to´o ba ninia objetivu ida. Sente laran-dodok liután banhira Horta hamutuk ho ninia belun Xanana ne´ebé hatais roupa independente haruka forsa Internasionál ba Tiru sira. Karik Alfredo bele konsidera ne´e hanesan jogu fute-bol ida ne´ebé Horta fó golu ida-zero ba nia. Haree ba hilik daruak ne´e, horta hahú hakbesik fali ba partidu opozisaun sira, inklui Alfredo ho ninia grupu. Sinal naroman ne´ebé Horta hakarak fó ba Alfredo maka iha ninia deklarasaun ba TVTL,loron ida-rua liubá hodi hateten katak “iha tempu badak ninia laran ha´u sei ko´alia ho Xanana atu dada fila-fali desizaun kapturasaun ba Alfredo”. Oinsá Alfredo ninia haree ba estratéjia jogu Horta ninia ne´e. Alfredo tenke hili hosi opsaun rua katak hakarak hetan golu ida-ida ka rua-zero. Hakerek-na´in hanoin Alfredo iha konxiénsia todan ba opsaun rua ne´e, maibé hanesan Xavier ninia liafuan hateten diak liu hili ida-ne´ebé aat uitoan karik?
Ho hakerek-na´in ninia haree no lehat ida-ne´e, haree-hetan katak iha posibilidade boot Horta sei manán iha fila daruak ne´e, maske nune´e, la taka posibilidade atu Lu-Olo manán, karik nune´e, ida-ne´e hanesan surpresa boot mai ita hotu. Hakerek-na´in mós hakarak husu ba timoroan hotu tetu didi´ak ba molok ita hili ita-nia prezidente foun. Vota ba ho ita-nia konxiénsia, uza ita-nia sasukat rasik ho néon no laran-malirin, atu nune´e loron ida ita la bele basa ita-nia rein-toos hodi hateten "ha´u hili sala tiha ona!"
Ita hein!
Thursday, April 19, 2007
Subscribe to:
Posts (Atom)